บทความโดย: นิติกรท้องถิ่น
🙏สวัสดีครับเพื่อนพ้องน้องพี่ชาว อปท. ทุกท่าน
วันนี้เรามีเรื่อง "ทอล์ก ออฟ เดอะ ทาวน์" ในวงการคนทำงานหลวงมาเล่าสู่กันฟัง เป็นอุทาหรณ์ชั้นดีที่คนเป็นข้าราชการต้องฟัง ส่วนพี่น้องประชาชนก็จะได้เห็นภาพว่าระบบตรวจสอบและการรับผิดของเจ้าหน้าที่มีหน้าตาเป็นอย่างไร
เรื่องนี้เกี่ยวกับวลีฮิตติดปากที่เราอาจเคยได้ยิน (หรืออาจเคยพูดเอง) เวลาเกิดเรื่อง... "ก็ผม/หนูทำตามนายสั่ง!"
มาดูกันครับว่า วลีนี้จะช่วยให้คุณรอดตัวได้จริงไหม หรือสุดท้าย #คนที่เจ็บหนักที่สุด อาจเป็นตัวคุณเอง...
📌 เรื่องนี้เราไม่ได้มโนหรือเล่าลอยๆ นะครับ แต่เป็น #เคสจริงเจ็บจริง ที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด (คดีหมายเลขแดงที่ อ. 1575/2559) ย้อนกลับไปดูข้อเท็จจริงที่ศาลมองเห็นกันครับ
📌เรื่องมีอยู่ว่า... มีเทศบาลแห่งหนึ่งจัด "โครงการทัศนศึกษาดูงาน" เรื่องนี้มีตัวละครหลักที่เราขอโฟกัส คือ "ผู้ฟ้องคดีที่ ๒" (ขอเรียกว่า 'พี่ธุรการ') เธอเป็น #เจ้าพนักงานธุรการ ที่เพิ่งบรรจุใหม่ได้แค่ 7 เดือน แต่ด้วยความไฟแรง (หรืออาจจะขาดคน) ก็เลยได้รับคำสั่งให้ไป "ช่วยราชการ" #งานพัสดุ
ซึ่งเธอก็แจ้งแล้วนะว่า #หนูไม่ถนัด จบคอมมา ไม่ได้จบบัญชี... แต่ก็นั่นแหละครับ ชีวิตข้าราชการ ก็ต้องทำ
พี่ธุรการก็จัดไปเต็มเหนี่ยว ทำเอกสารจัดจ้าง #ตามที่หัวหน้าสั่งเป๊ะๆ จนโครงการลุล่วง ทุกอย่างดูเหมือนจะราบรื่น... จนกระทั่ง โป๊ะแตก!
มีการร้องเรียนว่า #ทริปนี้มีกลิ่นแปลกๆ ผลสอบสวนออกมาว่าเทศบาล "เสียหายจริง" เพราะมีการเบิกจ่ายเงินไม่ตรงกับความเป็นจริง เช่น จ้างรถตู้ ๒ คัน แต่ใช้จริง ๑ คัน, กำหนดการ ๖ วัน แต่ไปจริง ๕ วัน เทศบาลเลยออกคำสั่งให้ "พี่ธุรการ" (และคนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง) ต้อง #ชดใช้ค่าสินไหมทดแทน
📌พี่ธุรการสู้สิครับ รออะไร! เธอยื่นฟ้องศาล โดยมีข้อต่อสู้หลักๆ ที่ฟังดูน่าเห็นใจมากว่า
หนูเป็นแค่ผู้ใต้บังคับบัญชา #หนูทำตามคำสั่ง ทุกขั้นตอน
หนู #เพิ่งบรรจุใหม่ แค่ 7 เดือน ยังไม่รู้ระเบียบกฎหมายลึกซึ้ง
หนูแค่ 'ช่วยราชการ' ไม่ใช่ 'เจ้าหน้าที่พัสดุ' ตัวจริง
ฟังดูสมเหตุสมผลใช่ไหมครับ? ...แต่เดี๋ยวก่อน มาดูว่าศาลท่านว่ายังไง
ชำแหละคดี ทีนี้เรามา #ชำแหละคดี กันแบบชัดๆ (นี่คือ การเล่าข้อเท็จจริงแบบตรงไปตรงมา ไม่ใส่อารมณ์ เพื่อให้เห็นภาพรวม)
⚖️ศาลปกครองสูงสุดท่านมองทะลุครับ ท่านไม่ได้มองแค่ว่าใครสั่ง แต่ท่านมองว่า "ใครทำ และ รู้อะไร"
⚖️ศาลชี้เปรี้ยงว่า การกระทำของพี่ธุรการ #เข้าข่ายประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง... อ้าว ทำไมล่ะ? ทั้งที่ทำตามสั่ง
เพราะหลักฐานมันมัดตัวครับ!
🎯1.คุณเป็นคนจัดทำบันทึกตกลงจ้าง
🎯2.คุณเป็นพยานในสัญญาจ้าง
🎯3.คุณ #ร่วมทริปไปด้วยตัวเอง (นี่คือจุดตาย!)
🎯4.คุณเป็นคนรับ "ใบส่งงานจ้าง" จากผู้รับจ้าง
⚖️ศาลท่านเลยบอกว่า... ในเมื่อคุณ #อยู่ในเหตุการณ์ทุกสเต็ป ขนาดนี้ คุณ #ย่อมรู้ดีว่า #จำนวนวันเดินทาง และ #จำนวนรถมันไม่ตรงปก!
การที่คุณรู้เห็นข้อเท็จจริงว่างานมัน "ไม่ตรงสัญญา" แต่คุณ #กลับนิ่งเฉย ไม่ทักท้วง หรือรายงานผู้บังคับบัญชาให้ทราบถึงความไม่ถูกต้องนั้น... นั่นแหละครับคือการปฏิบัติหน้าที่ด้วยความ #ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง
📌บทเรียนราคาแพง (การตักเตือน)
และนี่คือจุดพีคที่เราอยาก ตะโกนบอก ดังๆ ( นี่คือการชี้แนะ สั่งสอน ตักเตือนด้วยความห่วงใย จากข้อเท็จจริงข้างต้น)
เรื่องนี้มันไม่ใช่แค่เรื่องของพี่ธุรการคนเดียว แต่มันคือ #บทเรียนราคาแพง สำหรับข้าราชการทุกคน โดยเฉพาะคนทำงาน อปท. แบบพวกเราครับ
🎯#สัญญาณเตือนที่1 "คำสั่งนาย" ไม่ใช่ยันต์กันผี วลี "ทำตามสั่ง" อาจใช้ได้กับเพื่อน แต่ใช้ในศาลไม่ได้ครับ ศาลท่านบอกชัดว่า... #ข้ออ้างว่าทำตามสั่ง ไม่เป็นเหตุให้พ้นจากความรับผิด! ในฐานะเจ้าหน้าที่รัฐ ถ้าคุณเห็นว่าคำสั่งนั้นมัน #ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือจะทำให้ราชการเสียหาย คุณ #ต้องทักท้วง การนิ่งเฉย ก็คือการมีส่วนร่วมโดยประมาท
🎯#สัญญาณเตือนที่2 "ไม่รู้ระเบียบ" อ้างไม่ได้ การเป็นข้าราชการใหม่ ไม่ใช่ข้ออ้างที่จะบอกว่าไม่รู้กฎหมายหรือระเบียบ เมื่อคุณก้าวเข้ามาทำหน้าที่นี้แล้ว คุณ "ต้อง" ศึกษา และ "ต้อง" รู้ "ความไม่รู้" ไม่ใช่เกราะป้องกันตัว แต่เป็นจุดอ่อนให้ตัวเองเจ็บตัวครับ
🎯#สัญญาณเตือนที่3 "ช่วยราชการ" ไม่ใช่ "ตัวสำรอง" หลายคนติดกับดักคำว่า "ช่วย" "รักษาการแทน" หรือ "ปฏิบัติหน้าที่แทน" เลยคิดว่าทำแบบผ่านๆ ก็ได้... ผิดถนัดครับ! แม้จะเป็นคำสั่งให้ 'ไปช่วย' งานพัสดุ... แต่เมื่อคุณลงมือทำและลงนามแล้ว คุณคือ "ผู้รับผิดชอบ" เต็มตัวในงานนั้น
📌บทสรุป... ที่ยังมีความเมตตา
แต่เรื่องนี้ก็ยังมีแสงสว่างเล็กๆ ครับ ในกระบวนการอุทธรณ์ ผู้ว่าราชการจังหวัด และศาลปกครองสูงสุด ท่านก็มีเมตตา ท่านเข้าใจว่าพี่ธุรการ "เพิ่งเริ่มรับราชการเป็นครั้งแรก" จริงๆ และถูกสั่งให้ทำงาน "นอกตำแหน่งหน้าที่" ที่ตัวเองไม่ถนัดด้วย
ท่านจึงเห็นด้วยกับการ #ลดหย่อนค่าเสียหาย ให้ จากเดิมที่เทศบาลสั่งให้รับผิด ๒๓,๖๐๐ บาท ลดเหลือ ๑๗,๗๐๐ บาท
เห็นไหมครับ... สุดท้าย ถึงแม้จะได้รับการลดหย่อน แต่พี่ธุรการก็ยังต้อง #จ่ายเงินชดใช้อยู่ดี จากความผิดพลาดที่เกิดขึ้น
เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า... การทำงานราชการ จงกล้าที่จะทักท้วงในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง และจงรอบคอบในหน้าที่ที่ได้รับ แม้จะเป็นแค่ "งานช่วย" ก็ตาม
เพราะถ้าพลาดมา... #เจ็บจริง #จ่ายจริง ไม่มีสแตนด์อินครับ!

🙏หมายเหตุ: บทความนี้เรียบเรียงขึ้นโดยมีเจตนาเพื่อเผยแพร่เป็นความรู้และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในกลุ่ม Facebook "#เครือข่ายวินัยละเมิดคดีปกครองข้าราชการส่วนท้องถิ่น" เป็นหลัก เพื่อประโยชน์ของเพื่อนพ้องน้องพี่ข้าราชการท้องถิ่นทุกท่านครับ